31 Temmuz 2010, Cumartesi

Ağın Derleme Sözlüğü

Serkan GÜZEL tarafından yazıldı. Şubat - 15 - 2010

AĞIN DERLEME SÖZLÜĞÜ

Ağartu :İnek, Koyun gibi hayvanların sütünden elde edilen yağ, peynir, yoğurt

Ahpun :Hayvan gübresi

Alaf :Otlardan hazırlanan hayvan yemi

Arağa :Ev yapımında duvar arasına atılan ağaç

Arıstak: Damlı evlerde ağaçlı taban

Ayam :Hava, Hava Durumu

Baran(Kırgızca) :Su arkı

Becit :Önemli, öncelikli

Baroş :Kazanın büyüğü

Bıldır(Kırgızca) :Geçen yıl

Boççik :Birşeyin uç yada dipteki kısmı

Cıbıl :Beş parasız, pulsuz

Cıngırayaz :Gece bulutsuz gökyüzü

Çağa :Küçük çocuk, bebek

Çantik :Küçük Çanta

Çarğ :Eski evlerde banyo yapılan yer

Çor :Hastalık yada, cinli kimse

Çebiş: (Kırgızca): İkiyaşındaki keçi

Çemkürme :Laübali bir şekilde karşı gelme

Devlik :Belli bir dönem için yapılan tedarik

Dımbılik :Şişkin, fazla yemekten karnı şişmiş

Dılpik :İnce, küçük dal

Gavar :Suyu birkaç kola bölerek dağıtan ark

Fölt :Küçük tüfek

Gıggılik :En yüksek tepe

Gıristik :Bez parçasından yapılan mum

Halçik :Ana dallardan çıkan küçük dal

Hıla :Sofra bezi

İlinçağ :Salıncak

Kortik :Küçük çukur

Kındik :Üzüm salkımlarındanki küçük dalcıklar

Lülük :Küçük delik

Meşveret :Gizli anlaşma

Mişmiş :Zerdali, kayısının aşısız olanı

Möhkem :Sağlam dayanıklı

Pağaç: Değirmende yapılan ekmek

Pağıllanma :Kıskanma, çekememe

Poşovar :Yeni çimlenmiş ekin

Püşürük :Toprak evlerin damlarına serilen çamur

Sehen :Tabak

Süğük:Damın duvardan taşan sal dizilmiş kısmı

Şiplik :İnce çubuk

Şişlağh :Şımarık

Tümürlevü :Tahıl ölçüsü

Yeylik :Hafif

Zoğna : Eski tip ağaç kapıların ağaçtan yapılan dili

ELAZIĞ DERLEME SÖZLÜĞÜ

Elazığ insanın günlük konuşmasında sıkça kullandığı çeşitli sözcükler ve bu sözcüklerin anlamları hakkında .

Acıh: Etmek İnat etmek , nisbet yapmak

Anuh Nane

Ayıhmah Uyanmak

Baboş Yiğit, Delikanlı,

Balcan patlıcan

Basduh Pestil

Bıhçı Testere

Bızağı Buzağı

Bizzotluh etmek Hainlik etmek, oyun bozmak

Bi Kırtik Birazcık

Bocik Böcek

Cecit Yeni

Cığız Hain

Çepik El

Çekçeki Çekirge

Çıhın Bohça

Çimmek Yüzmek

Çin Omuz

Çökenek Baston

Devrüsü Ertesi

Essah Gerçek

Eşbabye: Kayısı kurusu

Gancuh Dişi ( Hayvanlar için kullanılır )

Gov etmek: Dedikodu yapmak,çekiştirmek

Garış vermek: Beddua etmek

Gılorik Yuvarlak

Guzlaçi Gebe Hayvana denir

Hemin Az Önce

Herif Adam

İlişmek Dokunmak, Karışmak

Keküç Çekiç

Köç Asma Kilit

Kurik Eşşek Sıpası

Kutik: Küçük sevimli köpek yavrusu

Külufah Paramparça

Lazut Mısır

Matal Masal

Mıh Çivi

Nahır Sığır Sürüsü

Niniyesin İlgilendirmez, Boşver

Örken İp

Ösgemek Özlemek

Pisik Kedi

Poçik Kuyruk

Rusgatiye Ruhsat

Sallahane Serseri

Seko Palto

Şantağı Hindi

Şorik Salya ( Ağız Suyu )

Teşt Leyen

Tiv Tüy

Tosbağa Kaplumbağa

Tuman Pantolon , Don

Tüpürük Tükürük

Üsgüre Kase

Vijenk Kura

Yalavuz Yanlız

Yarennik Şaka

Yelincek Hafif

Zobba Sopa

Hers Kızma

Bahallı Pahallı

Dagga Dakika

Hagget Hakkatten

Mehle Mahalle

Yuhu Uyku

Davuşan Tavşan

Zöhür Sahur

Ehmet Ahmet

Esger Asker

Eşgere Açık

Övle Öğle

Övleneten Öğleye kadar

Boyna Devamlı

Dünegin Dün

Devürsü Gün Ertesi Gün

Ögde Önce, Önde

Anbele Böylesine

Yannamasına Yan tarafa doğru

Gögerçin Güvercin

igirmi Yirmi ( 20 )

Arhaguylu Sırtüstü

Üzüguylu Yüz üstü

Cığız Oyun bozan

Çemçe Kepçe

Hedik Haşlanmış buğday

Boganah Saganak yagmur

Bozo Sarisin erkek

Garagura Kabus

Firengi Kapi kilidi

Gavara cekmek Yellenmek

Gıclamah Isırmak

Gılavlanmah Kadin ya da erkegin birbirinin pesinden dolanmasi.

Gumguma Her ise ve soze karisan, cok bilmis

Hırtlek Girtlak, bogaz

Makat Divan

Lolo Erkek cocugun pipisi

Tosgo Sisman

Forto atmah Palavra atmak

Cibar Yakı

Cisir Dam örtmede kullanılan kalın iri ağaç

Civelek Malı mülkü olamayan, çelimsiz

Colap Fazla yağlı yemek

Çapa geturmek Aldatmak

Çarh Çark , evlerde yatak odalarında banyo yapmak için ya yüklük için yada makat altına yapılmış yer

Bayahilt önce

Belek Siyahlı beyazlı veya başka renkli olan (özellikle hayvanlar için)

Cınıvız Zayıf, çelimsiz çocuk, sinsi

Avel Saskin, aptal

Cığız Oyun bozan

Çağa Çocuk

Çigit Çekirdek

Daraba Kepenk

Densüz Münasebetsiz

Gıdik Keçi yavrusu

Guşhana Tencere

Esgötek Zavallı Kadın

Eşbabiye Kuru kayısı

Harığ Su Yolu, Ark

Kırtik Azcık

Kofik İçi oyulmuş patlıcan veya Biber kurusu

Lazut Mısır

Mahna Bahane

Örken Kalın ip

Ösgemek Özlemek

Pipirim Semizotu

Şorik Salya

Teşt Büyük Leğen

Üsküre Kase

Zibil Gubre

Hassa Güzel, Hoş

Mostura Soytarı, Saklaban

Hırheşek Karısık, dolambaclı

Eyi Iyi

Güz Sonbahar

Bıldır Gecen sene

Gara Siyah, kara renkli

Irgat Amele, isci

Maraba Çiftçilikte, toprağı işleyerek ürüne ortak olan kimse, ortakçı, ortak, yarıcı.

Süyünk Dam ya da catınin duvardan dısarı cıkan kısmı

Gavusmak Kavuşmak

Zukağ Sokak

Erçel Yaramazlik yapan çocuklara kullanılır

Ayahça Agaçtan yapilan merdiven

Kortik Çukur

Gındırlanmah Yuvarlanmak

Möhim Önemli

Gohlamah Koklamak

Hersi Çıhmah Sinirlenmek

Hindi Şimdi

bibi Hala

Emmi Amca

Diyeze Teyze

Ane Anne

Cereme Zarar, ziyan

ACIH ETMEK :Nisbet yapmak.İmrendirmek

AFAGANNAR BASMAH : Sinirlenmek.Canı sıkılmak

AĞIZ:1-Ağız 2-Sefer , defa , kerre , Yoncanın her derimi.

AĞUZ: Yeni doğmuş inekten alınan ilk süt

AHIRI: En sonunda , nihayet

ALEMET ETMEK/ELEMET ETMEK: Yaygara çıkarmak.Bağırıp çağırmak.

AKLI GISSA: Aklı az , akılsız.

ALTALAMAH: Hastalığın ilerlemesi , artması

ANALIH: Üvey anne.

ANDAL: Kavaklıkta kavak dizisi ve sulama yolu.

ANDAVAL /ANDVALLI: Ahmak , aptal , beceriksiz.

ANGUT : 1- Ahmak , sersem , akılsız , dangalak , kuş beyinli 2- Ördekten daha iri bir kuş.

ANUH : Nane.

ARALIH : 1-Aralık ayı. 2- Aralanmış 3- Antre , oda kapılarının açıldığı evin giriş yeri.

Bİ ARALIH : Birara , bir an , bir zaman.

ARASAT : Sıkışık zaman.Ara yer.

ARAV ETMET / ARAVLAMAH : Ön yıkama . Çamaşırın ıslatılıp , çalkalanıp ilk kirinin atılması işlemi.

ARCAH : Temiz.

ARHAGUYLU : Sırt üstü.

ARHALAMAH : Sırtlamak , sırtına almak.

ARHALANMAH : Sırtını dayamak , destek görmek . Güvenmek , ümit etmek.

ARISDAH : Tavan.

ARİŞ : Asma.

ATAŞLANMAH : 1-Şehveti galeyana gelmek. 2-Gübrenin ya da yığın halindeki yaş otun buğulanması.

AVARA : 1 – İşsiz , başıboş. 2- İşe yaramaz , kötü ,bozuk , iyi olmayan her şey .

AVEL : Avanak.

AVETMEK : Çalışan ya da yola giden birisini oyalamak , engel olmak.

AYAHCAH : Merdiven .

AYAH : Hava “Ayam açuh . Ayam bulutlu AYIHMAH : Uyanmak , kendine gelmek , farketmek

Farkına varmak , sezmek . Bir zarara veya kötülüğe uğrayacağını anlayıp önlemek .

AYNIZ BUYNUZ : Eğri büğrü.

AZATLAMAH : Salıvermek . İşe yaramayan eşek veya atı yazıya salmak . Evde çoğalan kedi ve köpek yavrularını eve dönmeyecekleri yere götürüp bırakmak

BABALIH : Üvey baba.

BABOŞ : Yiğit , delikanlı . Çocuk ve gençlere sevgi ifade eden hitap .

BACI : Küçük kız kardeş .

BADINOS : Maydanoz .

BAĞ SAĞMAH : Bağdan üzümlerin tümünü toplamak .

BALCAN : Patlıcan .

BALDIRI ÇIPLAH : Fakir , malsız mülksüz .

BAR BAĞLAMAH / BAR TUTMAH : Kir tutmak , paslanmak , küflenmek .

BARAN : Üzüm teveklerinin bir dizisi , bir sırası .

BARHANA : Düzensiz ve karamakarışık kalabalık

BASDUH : Pestil

BAŞGILTI / BAŞIGILTI : Yatağın baş tarafı.Yatan bir kimsenin başucu .

BAYAH / BAYAHILT / BAYAHDAN : Az önce , şimdi .

BECİT : Lüzumlu , gerekli , önemli .

BEHRİYAZI :Uzak ıssız arazi .

BELENCE : Böylece , böylelikle , böylrsine BELEK : Siyahlı beyazlı veya başka renkli olan ( özellikle dana ve inek için )

BEROŞ : Küçük kazan .

BELLEK BEŞŞİK : Alacalı bulacalı .

BESLEME : Evde büyüyen ve devamlı evde kalan hizmetci kız .

BEŞERET : Ucube , çirkin garip şey .

BEŞŞİK : Alında akıtması olan hayvan .

BEŞŞİK DAHA : Tanınan bilinen , sürü içinde kendini belli eden .

BICILAMAH : Ekşimek . Kıskanmak .

BIDIK : Çıkıntı .

BIHCI : Bıçkı , testere , hızar .

BIJDILİK : Ucu sivri .

BİLİK : Tandırda pişirilen simit biçiminde ekmek , küçük kalın ekmek .

BILKIMAH / BILIK OLMAH : Meyvenin çok olgunluktan çürümeğe yüz tutması . Yaranın iltihaplanması .

BIZAĞI : Buzağı .

BIZDIK :Erkek çocuklara söylenen söylenilen bir hitap . Kalaycılıkta kap silen çırak.

BIZOTLUH ETMEK : Oyun bozanlık etmek , karıştırmak .

Bİ BAŞ : Bilhassa , hususen .

BİBİ : Hala

Bİ ÇALA : Bir an , biraz şöyle böyle . Benzer , biraz benzer .

Bİ ÇEŞİT : Acayip , tuhaf .

Bİ ÇİMDİK : Biraz . İki parmak ucu ile tutulan miktar kadar .

Bİ KIRTİK : Çok az , biraz .

Bİ PIRTİK : Çok az , biraz .

BİREDİ : İyice tümüyle , büsbütün , hepsi .

Bİ SOHUM : Bir lokma , biraz .

Bİ TAHDADA : Hepsi , tamamı .

 Bİ TEVÜR : Bir çeşit , bir tuhaf .

Bİ TİKİŞ : Çok az kala .

BİTMEK : ( Orcik , pestil pilit ve pekmez için ) Şekerlenmek .

BOCİK : Böcek

BOĞANAH : Sağnak , şiddetli yağmur , tipi .

BOĞAZLI : İştahlı , çok yemek yiyen .

BOR : İşlenmemiş toprak , sürülmemiş ve ekilmemiş tarla , beyazla kırmızı arası bir renk ve bu renkte sığır , gri renkli sığır .

BOŞBOĞAZ : Münasebetsiz , densiz lüzumsüz konuşan .

BOŞUNA ALMAH : Alay etmek .

BOYLAMASINA : Boyu yönünde .

BOYUNA / BOYNA : Her zaman , devamlı sürekli .

BOYUN OLMAH : Kefil olmak , yardım etmeğe söz vermek .

BOZO : Sarışın ( erkek için )

BUBİK : Gonca , açılmamış gül , gül tomurcuğu .

BUBULİK : Bir eşyanın çıkıntısı

BU DÖNE : Bu sefer , bu defa .

BUĞ : Buhar , buğu .

BUĞUR : Buhar , kızgın , kızgınlık hiddet , kıskançlık , cinsel arzu .

BU KESDE : Bu kalınlıkta .

BURNUNU DİKMEK : Küsmek , gücenmek .

BURNU ÜSGEK : Mağrur

BURUN GIVIRMAH : Bir şeyi istememek, beğenmemek , önem vermemek .

BU YOL : Bu sefer .

BÜRÜK / BÜRÜKLENMEK : Kadınlarda , baş örtüsü örtmek . Çarşaf uçları ile yüzünü kapamak , gözler hariç yüz örtmek

 CAĞ : Çorap ve hırka örmek için şiş .

CAHAL : Genç . Cahil

 CALKAZAN : İşten kaçan , temel . Komik , cıvık kişi .

CARIT : Ateş küreği .

CEBELLEŞMEK : Mücadele etmek , tartışmak .

CECİT : Yeni , kullanılmamış eşya .

CELLİK CÜCÜK : Çoluk çocuk . İş yaramaz kalabalık .

CELLO CİLLO : İt kopuk

CEMBEK / CENMEK : Gürültülü kalabalık

CENK : Bakır yeşermesi , bakır kapatan kalan yemeğin yeşermesi CEREME : Zaran ziyan , beceriksiz .

CERGE : Kalabalık

CIBIL : Züğürt , yoksul .

CIBILDIK / CISCIBILDIK : Çıplak , çırılçıplak .

CIFIT : Hareketli ,yerinde duramayan, kurnaz .

CIĞIZ : Oyun bozan .

CIĞIZMAH : Oyunda mızıkçılık yapmak, anlaşmayı bozmak .

CILĞA : Odun kıymığı .

CILK : Çürük yumurta . Sözünde durmayan , kalleş , işe yaramaz

CINGIL : Küçük üzüm salkımı

CINIVIZ : Zayıf, çelimsiz çocuk , sinsi .

CINİK : Benek .

CINİKLİ : Benekli , küçük desenli .

CIPBİK GÖZLÜ : Gözleri küçük ve çukurda olan .

CIRİK : Suyu az akan çeşme , az akan su .

CİBAR : Yakı .

CİDAV : Açık ,büyük yara , yağır .

CİĞER : Ciğer , yakın akraba , eş çocuklar , can ciğer .

CİN CÜCÜĞÜ : Küçük çelimsiz fakat zeki ve yaramaz olan çocuk .

CİNDİLLİ : Kötü huylu , sinirli , her şeyden huylanan .

CİSİR : Dam örtmede kullanılan kalın iri ağaç.

CİVELEK : Malı mülkü olamayan , çelimsiz

COCO : Küçük abdest , işek

COLAP : Fazla yağlı yemek

CORİK : Ağzı geniş , su akacak kısmı dışa doğru geniş uzun olan

CÜCÜK : Civciv

CÜNÜT : Bataklık

ÇAĞA : Çocuk

ÇAĞAM : Yavrum , çocuğum

ÇAĞALA : Olmamış meyve ( aluça ,erik, kayısı , badem, elma)

ÇAĞALANMAH : Büyük adamın çocukça hareket etmesi

ÇAKILDAH : Koyunların kuyrukları altına yapışıp kuruyan pislikÇANAH : Porselen tabak , topraktan yapılmış tabak , saksı

ÇAP : Hiyle , aldatma

ÇAPA GETÜRMEK : Aldatılmak

ÇAP ETMEK : Hiyle yapmak , naz ve işve ile aldatmak

ÇAPİK ÇALMAH : El çırpmak, alkışlamak

ÇARH : Çark , evlerde yatak odalarında banyo yapmak için ya yüklük için yada makat altına yapılmış yer

BORİK : Oyunda çzgi , oyun aletinin çizgi üstünde kalması .

AVARA ETMEK : Çalışan kimseyi işinden alıkoymak.

AŞNE FİŞNE : Kırıştırma. Sevişme.

Popularity: unranked [?]

HE-YOĞ ANAYASA DEĞİŞİKLİĞİ

Zamanın birinde Ağın’dan biri Erkan Yolaçın Evet, Hayır yarışmasına katılmış. Tabi Erkan Yolaç’ın tüm çabalarına rağmen bizim Ağın’lı ne evet ne hayır demiş.

Ağın’lı Tahtasız Hoca

  Ağın İlçe Halk Kütüphanemize Manas Yayıncılık tarafından birçok kitap hediye edildi. Kendilerine ilgileri için teşekkür ediyorum. Uzun süredir okumak [...]

İbretlik İki Hikaye

Unutamadığım ve beni derinden etkileyen iki olayı sizlerle paylaşmak istedim.

Ağın Tuzak Kurma !!!

İlçemizde bahçesi olan bir çok kişi, su ve toprak koşulları yeterliyse imkanları ölçüsünde bağında, bahçesinde meyve ağaçları dikiyor, sebze yapıyor. Şimdi diyeceksiniz bun da ne var. Adamın kendi bahçesi kim karışır

Aynı Dağın Kekliği

Keklik yakalamak için tuzaklar vardır. Önce dağdan yabani bir keklik bulursun sonra onu evde evcileştirirsin. Bir süre sonra dağda uygun bir yere tuzakları serersin

Ağın Meslek Yüksek Okulu Hayali

Kim istemez Ağın’da Meslek Yüksek Okul Açılmasını? Ama istemek yetmiyor. Girişimde bulunmak ve harekete geçmek de gerekiyor.

Ağın Düğünleri

AĞIN DÜĞÜNLERİ Bize Ağın’da Kebanlı, Keban’da Ağınlı derler. Hem Keban’lı ve hem de Ağın’lı olmak ne kadar güzel aslında. Nedeni, [...]