AĞIN DERLEME SÖZLÜĞÜ
Ağartu :İnek, Koyun gibi hayvanların sütünden elde edilen yağ, peynir, yoğurt
Ahpun :Hayvan gübresi
Alaf :Otlardan hazırlanan hayvan yemi
Arağa :Ev yapımında duvar arasına atılan ağaç
Arıstak: Damlı evlerde ağaçlı taban
Ayam :Hava, Hava Durumu
Baran(Kırgızca) :Su arkı
Becit :Önemli, öncelikli
Baroş :Kazanın büyüğü
Bıldır(Kırgızca) :Geçen yıl
Boççik :Birşeyin uç yada dipteki kısmı
Cıbıl :Beş parasız, pulsuz
Cıngırayaz :Gece bulutsuz gökyüzü
Çağa :Küçük çocuk, bebek
Çantik :Küçük Çanta
Çarğ :Eski evlerde banyo yapılan yer
Çor :Hastalık yada, cinli kimse
Çebiş: (Kırgızca): İkiyaşındaki keçi
Çemkürme :Laübali bir şekilde karşı gelme
Devlik :Belli bir dönem için yapılan tedarik
Dımbılik :Şişkin, fazla yemekten karnı şişmiş
Dılpik :İnce, küçük dal
Gavar :Suyu birkaç kola bölerek dağıtan ark
Fölt :Küçük tüfek
Gıggılik :En yüksek tepe
Gıristik :Bez parçasından yapılan mum
Halçik :Ana dallardan çıkan küçük dal
Hıla :Sofra bezi
İlinçağ :Salıncak
Kortik :Küçük çukur
Kındik :Üzüm salkımlarındanki küçük dalcıklar
Lülük :Küçük delik
Meşveret :Gizli anlaşma
Mişmiş :Zerdali, kayısının aşısız olanı
Möhkem :Sağlam dayanıklı
Pağaç: Değirmende yapılan ekmek
Pağıllanma :Kıskanma, çekememe
Poşovar :Yeni çimlenmiş ekin
Püşürük :Toprak evlerin damlarına serilen çamur
Sehen :Tabak
Süğük:Damın duvardan taşan sal dizilmiş kısmı
Şiplik :İnce çubuk
Şişlağh :Şımarık
Tümürlevü :Tahıl ölçüsü
Yeylik :Hafif
Zoğna : Eski tip ağaç kapıların ağaçtan yapılan dili
ELAZIĞ DERLEME SÖZLÜĞÜ
Elazığ insanın günlük konuşmasında sıkça kullandığı çeşitli sözcükler ve bu sözcüklerin anlamları hakkında .
Acıh: Etmek İnat etmek , nisbet yapmak
Anuh Nane
Ayıhmah Uyanmak
Baboş Yiğit, Delikanlı,
Balcan patlıcan
Basduh Pestil
Bıhçı Testere
Bızağı Buzağı
Bizzotluh etmek Hainlik etmek, oyun bozmak
Bi Kırtik Birazcık
Bocik Böcek
Cecit Yeni
Cığız Hain
Çepik El
Çekçeki Çekirge
Çıhın Bohça
Çimmek Yüzmek
Çin Omuz
Çökenek Baston
Devrüsü Ertesi
Essah Gerçek
Eşbabye: Kayısı kurusu
Gancuh Dişi ( Hayvanlar için kullanılır )
Gov etmek: Dedikodu yapmak,çekiştirmek
Garış vermek: Beddua etmek
Gılorik Yuvarlak
Guzlaçi Gebe Hayvana denir
Hemin Az Önce
Herif Adam
İlişmek Dokunmak, Karışmak
Keküç Çekiç
Köç Asma Kilit
Kurik Eşşek Sıpası
Kutik: Küçük sevimli köpek yavrusu
Külufah Paramparça
Lazut Mısır
Matal Masal
Mıh Çivi
Nahır Sığır Sürüsü
Niniyesin İlgilendirmez, Boşver
Örken İp
Ösgemek Özlemek
Pisik Kedi
Poçik Kuyruk
Rusgatiye Ruhsat
Sallahane Serseri
Seko Palto
Şantağı Hindi
Şorik Salya ( Ağız Suyu )
Teşt Leyen
Tiv Tüy
Tosbağa Kaplumbağa
Tuman Pantolon , Don
Tüpürük Tükürük
Üsgüre Kase
Vijenk Kura
Yalavuz Yanlız
Yarennik Şaka
Yelincek Hafif
Zobba Sopa
Hers Kızma
Bahallı Pahallı
Dagga Dakika
Hagget Hakkatten
Mehle Mahalle
Yuhu Uyku
Davuşan Tavşan
Zöhür Sahur
Ehmet Ahmet
Esger Asker
Eşgere Açık
Övle Öğle
Övleneten Öğleye kadar
Boyna Devamlı
Dünegin Dün
Devürsü Gün Ertesi Gün
Ögde Önce, Önde
Anbele Böylesine
Yannamasına Yan tarafa doğru
Gögerçin Güvercin
igirmi Yirmi ( 20 )
Arhaguylu Sırtüstü
Üzüguylu Yüz üstü
Cığız Oyun bozan
Çemçe Kepçe
Hedik Haşlanmış buğday
Boganah Saganak yagmur
Bozo Sarisin erkek
Garagura Kabus
Firengi Kapi kilidi
Gavara cekmek Yellenmek
Gıclamah Isırmak
Gılavlanmah Kadin ya da erkegin birbirinin pesinden dolanmasi.
Gumguma Her ise ve soze karisan, cok bilmis
Hırtlek Girtlak, bogaz
Makat Divan
Lolo Erkek cocugun pipisi
Tosgo Sisman
Forto atmah Palavra atmak
Cibar Yakı
Cisir Dam örtmede kullanılan kalın iri ağaç
Civelek Malı mülkü olamayan, çelimsiz
Colap Fazla yağlı yemek
Çapa geturmek Aldatmak
Çarh Çark , evlerde yatak odalarında banyo yapmak için ya yüklük için yada makat altına yapılmış yer
Bayahilt önce
Belek Siyahlı beyazlı veya başka renkli olan (özellikle hayvanlar için)
Cınıvız Zayıf, çelimsiz çocuk, sinsi
Avel Saskin, aptal
Cığız Oyun bozan
Çağa Çocuk
Çigit Çekirdek
Daraba Kepenk
Densüz Münasebetsiz
Gıdik Keçi yavrusu
Guşhana Tencere
Esgötek Zavallı Kadın
Eşbabiye Kuru kayısı
Harığ Su Yolu, Ark
Kırtik Azcık
Kofik İçi oyulmuş patlıcan veya Biber kurusu
Lazut Mısır
Mahna Bahane
Örken Kalın ip
Ösgemek Özlemek
Pipirim Semizotu
Şorik Salya
Teşt Büyük Leğen
Üsküre Kase
Zibil Gubre
Hassa Güzel, Hoş
Mostura Soytarı, Saklaban
Hırheşek Karısık, dolambaclı
Eyi Iyi
Güz Sonbahar
Bıldır Gecen sene
Gara Siyah, kara renkli
Irgat Amele, isci
Maraba Çiftçilikte, toprağı işleyerek ürüne ortak olan kimse, ortakçı, ortak, yarıcı.
Süyünk Dam ya da catınin duvardan dısarı cıkan kısmı
Gavusmak Kavuşmak
Zukağ Sokak
Erçel Yaramazlik yapan çocuklara kullanılır
Ayahça Agaçtan yapilan merdiven
Kortik Çukur
Gındırlanmah Yuvarlanmak
Möhim Önemli
Gohlamah Koklamak
Hersi Çıhmah Sinirlenmek
Hindi Şimdi
bibi Hala
Emmi Amca
Diyeze Teyze
Ane Anne
Cereme Zarar, ziyan
ACIH ETMEK :Nisbet yapmak.İmrendirmek
AFAGANNAR BASMAH : Sinirlenmek.Canı sıkılmak
AĞIZ:1-Ağız 2-Sefer , defa , kerre , Yoncanın her derimi.
AĞUZ: Yeni doğmuş inekten alınan ilk süt
AHIRI: En sonunda , nihayet
ALEMET ETMEK/ELEMET ETMEK: Yaygara çıkarmak.Bağırıp çağırmak.
AKLI GISSA: Aklı az , akılsız.
ALTALAMAH: Hastalığın ilerlemesi , artması
ANALIH: Üvey anne.
ANDAL: Kavaklıkta kavak dizisi ve sulama yolu.
ANDAVAL /ANDVALLI: Ahmak , aptal , beceriksiz.
ANGUT : 1- Ahmak , sersem , akılsız , dangalak , kuş beyinli 2- Ördekten daha iri bir kuş.
ANUH : Nane.
ARALIH : 1-Aralık ayı. 2- Aralanmış 3- Antre , oda kapılarının açıldığı evin giriş yeri.
Bİ ARALIH : Birara , bir an , bir zaman.
ARASAT : Sıkışık zaman.Ara yer.
ARAV ETMET / ARAVLAMAH : Ön yıkama . Çamaşırın ıslatılıp , çalkalanıp ilk kirinin atılması işlemi.
ARCAH : Temiz.
ARHAGUYLU : Sırt üstü.
ARHALAMAH : Sırtlamak , sırtına almak.
ARHALANMAH : Sırtını dayamak , destek görmek . Güvenmek , ümit etmek.
ARISDAH : Tavan.
ARİŞ : Asma.
ATAŞLANMAH : 1-Şehveti galeyana gelmek. 2-Gübrenin ya da yığın halindeki yaş otun buğulanması.
AVARA : 1 – İşsiz , başıboş. 2- İşe yaramaz , kötü ,bozuk , iyi olmayan her şey .
AVEL : Avanak.
AVETMEK : Çalışan ya da yola giden birisini oyalamak , engel olmak.
AYAHCAH : Merdiven .
AYAH : Hava “Ayam açuh . Ayam bulutlu AYIHMAH : Uyanmak , kendine gelmek , farketmek
Farkına varmak , sezmek . Bir zarara veya kötülüğe uğrayacağını anlayıp önlemek .
AYNIZ BUYNUZ : Eğri büğrü.
AZATLAMAH : Salıvermek . İşe yaramayan eşek veya atı yazıya salmak . Evde çoğalan kedi ve köpek yavrularını eve dönmeyecekleri yere götürüp bırakmak
BABALIH : Üvey baba.
BABOŞ : Yiğit , delikanlı . Çocuk ve gençlere sevgi ifade eden hitap .
BACI : Küçük kız kardeş .
BADINOS : Maydanoz .
BAĞ SAĞMAH : Bağdan üzümlerin tümünü toplamak .
BALCAN : Patlıcan .
BALDIRI ÇIPLAH : Fakir , malsız mülksüz .
BAR BAĞLAMAH / BAR TUTMAH : Kir tutmak , paslanmak , küflenmek .
BARAN : Üzüm teveklerinin bir dizisi , bir sırası .
BARHANA : Düzensiz ve karamakarışık kalabalık
BASDUH : Pestil
BAŞGILTI / BAŞIGILTI : Yatağın baş tarafı.Yatan bir kimsenin başucu .
BAYAH / BAYAHILT / BAYAHDAN : Az önce , şimdi .
BECİT : Lüzumlu , gerekli , önemli .
BEHRİYAZI :Uzak ıssız arazi .
BELENCE : Böylece , böylelikle , böylrsine BELEK : Siyahlı beyazlı veya başka renkli olan ( özellikle dana ve inek için )
BEROŞ : Küçük kazan .
BELLEK BEŞŞİK : Alacalı bulacalı .
BESLEME : Evde büyüyen ve devamlı evde kalan hizmetci kız .
BEŞERET : Ucube , çirkin garip şey .
BEŞŞİK : Alında akıtması olan hayvan .
BEŞŞİK DAHA : Tanınan bilinen , sürü içinde kendini belli eden .
BICILAMAH : Ekşimek . Kıskanmak .
BIDIK : Çıkıntı .
BIHCI : Bıçkı , testere , hızar .
BIJDILİK : Ucu sivri .
BİLİK : Tandırda pişirilen simit biçiminde ekmek , küçük kalın ekmek .
BILKIMAH / BILIK OLMAH : Meyvenin çok olgunluktan çürümeğe yüz tutması . Yaranın iltihaplanması .
BIZAĞI : Buzağı .
BIZDIK :Erkek çocuklara söylenen söylenilen bir hitap . Kalaycılıkta kap silen çırak.
BIZOTLUH ETMEK : Oyun bozanlık etmek , karıştırmak .
Bİ BAŞ : Bilhassa , hususen .
BİBİ : Hala
Bİ ÇALA : Bir an , biraz şöyle böyle . Benzer , biraz benzer .
Bİ ÇEŞİT : Acayip , tuhaf .
Bİ ÇİMDİK : Biraz . İki parmak ucu ile tutulan miktar kadar .
Bİ KIRTİK : Çok az , biraz .
Bİ PIRTİK : Çok az , biraz .
BİREDİ : İyice tümüyle , büsbütün , hepsi .
Bİ SOHUM : Bir lokma , biraz .
Bİ TAHDADA : Hepsi , tamamı .
Bİ TEVÜR : Bir çeşit , bir tuhaf .
Bİ TİKİŞ : Çok az kala .
BİTMEK : ( Orcik , pestil pilit ve pekmez için ) Şekerlenmek .
BOCİK : Böcek
BOĞANAH : Sağnak , şiddetli yağmur , tipi .
BOĞAZLI : İştahlı , çok yemek yiyen .
BOR : İşlenmemiş toprak , sürülmemiş ve ekilmemiş tarla , beyazla kırmızı arası bir renk ve bu renkte sığır , gri renkli sığır .
BOŞBOĞAZ : Münasebetsiz , densiz lüzumsüz konuşan .
BOŞUNA ALMAH : Alay etmek .
BOYLAMASINA : Boyu yönünde .
BOYUNA / BOYNA : Her zaman , devamlı sürekli .
BOYUN OLMAH : Kefil olmak , yardım etmeğe söz vermek .
BOZO : Sarışın ( erkek için )
BUBİK : Gonca , açılmamış gül , gül tomurcuğu .
BUBULİK : Bir eşyanın çıkıntısı
BU DÖNE : Bu sefer , bu defa .
BUĞ : Buhar , buğu .
BUĞUR : Buhar , kızgın , kızgınlık hiddet , kıskançlık , cinsel arzu .
BU KESDE : Bu kalınlıkta .
BURNUNU DİKMEK : Küsmek , gücenmek .
BURNU ÜSGEK : Mağrur
BURUN GIVIRMAH : Bir şeyi istememek, beğenmemek , önem vermemek .
BU YOL : Bu sefer .
BÜRÜK / BÜRÜKLENMEK : Kadınlarda , baş örtüsü örtmek . Çarşaf uçları ile yüzünü kapamak , gözler hariç yüz örtmek
CAĞ : Çorap ve hırka örmek için şiş .
CAHAL : Genç . Cahil
CALKAZAN : İşten kaçan , temel . Komik , cıvık kişi .
CARIT : Ateş küreği .
CEBELLEŞMEK : Mücadele etmek , tartışmak .
CECİT : Yeni , kullanılmamış eşya .
CELLİK CÜCÜK : Çoluk çocuk . İş yaramaz kalabalık .
CELLO CİLLO : İt kopuk
CEMBEK / CENMEK : Gürültülü kalabalık
CENK : Bakır yeşermesi , bakır kapatan kalan yemeğin yeşermesi CEREME : Zaran ziyan , beceriksiz .
CERGE : Kalabalık
CIBIL : Züğürt , yoksul .
CIBILDIK / CISCIBILDIK : Çıplak , çırılçıplak .
CIFIT : Hareketli ,yerinde duramayan, kurnaz .
CIĞIZ : Oyun bozan .
CIĞIZMAH : Oyunda mızıkçılık yapmak, anlaşmayı bozmak .
CILĞA : Odun kıymığı .
CILK : Çürük yumurta . Sözünde durmayan , kalleş , işe yaramaz
CINGIL : Küçük üzüm salkımı
CINIVIZ : Zayıf, çelimsiz çocuk , sinsi .
CINİK : Benek .
CINİKLİ : Benekli , küçük desenli .
CIPBİK GÖZLÜ : Gözleri küçük ve çukurda olan .
CIRİK : Suyu az akan çeşme , az akan su .
CİBAR : Yakı .
CİDAV : Açık ,büyük yara , yağır .
CİĞER : Ciğer , yakın akraba , eş çocuklar , can ciğer .
CİN CÜCÜĞÜ : Küçük çelimsiz fakat zeki ve yaramaz olan çocuk .
CİNDİLLİ : Kötü huylu , sinirli , her şeyden huylanan .
CİSİR : Dam örtmede kullanılan kalın iri ağaç.
CİVELEK : Malı mülkü olamayan , çelimsiz
COCO : Küçük abdest , işek
COLAP : Fazla yağlı yemek
CORİK : Ağzı geniş , su akacak kısmı dışa doğru geniş uzun olan
CÜCÜK : Civciv
CÜNÜT : Bataklık
ÇAĞA : Çocuk
ÇAĞAM : Yavrum , çocuğum
ÇAĞALA : Olmamış meyve ( aluça ,erik, kayısı , badem, elma)
ÇAĞALANMAH : Büyük adamın çocukça hareket etmesi
ÇAKILDAH : Koyunların kuyrukları altına yapışıp kuruyan pislikÇANAH : Porselen tabak , topraktan yapılmış tabak , saksı
ÇAP : Hiyle , aldatma
ÇAPA GETÜRMEK : Aldatılmak
ÇAP ETMEK : Hiyle yapmak , naz ve işve ile aldatmak
ÇAPİK ÇALMAH : El çırpmak, alkışlamak
ÇARH : Çark , evlerde yatak odalarında banyo yapmak için ya yüklük için yada makat altına yapılmış yer
BORİK : Oyunda çzgi , oyun aletinin çizgi üstünde kalması .
AVARA ETMEK : Çalışan kimseyi işinden alıkoymak.
AŞNE FİŞNE : Kırıştırma. Sevişme.
Popularity: unranked [?]